Visie


'Niet alles is zoals het op de eerste blik lijkt

Ons brein is er erg goed in onze waarneming dusdanig te vervormen dat het waargenomen plaatje (voor het brein maakt het niet of het daarbij gaat om een tekening of om ons 'beeld' van een situatie) overeenkomt met onze ervaringen uit het verleden. En soms willen we ook graag iets 'zo en niet anders' zien en dan maakt ons brein het plaatje passend bij onze verwachting of wens.  

 

             Uitdaging voor ons brein - we zien wat we verwachten te zien, maar dat klopt niet met de feiten 


Omdat we onszelf altijd meenemen

Ik wil een bijdrage leveren om tot een betere verstandhouding met jezelf en daardoor met je paard te komen!  Want als we contact maken met een paard begeven we ons in een sociale interactie. Met een wezen met zijn eigen behoeftes, wensen, gevoelens, een eigen karakter en al zijn ervaringen uit het verleden. Niet anders dus als wezelf! En zoals in ieder ander sociaal contact nemen we daarbij ook in dit contact onze valkuilen mee.  


Paarden kunnen vergeleken met de mens extreem goed observeren, beschikken over veel betere zintuigen. Wij kunnen daarentegen veel beter redeneren en vooruitdenken. Dit vooral is waarin de mens zich onderscheidt van  andere zoogdieren. En daarom zijn wij altijd verantwoordelijk voor het welslagen van gezamenlijke activiteiten met ons paard. Helaas staan we ons vaak zelf in de weg om deze verantwoordelijkheid eerlijk onder ogen te (kunnen) zien. Of beter gezegd onze zwaktes en valkuilen zoals angsten, prestatie- of bewijsdrang, afwachtendheid, het gevoel door anderen te kort te worden gedaan, het idee minder te kunnen of te zijn dan anderen, faalangst, het gevoel niet serieus genomen te worden of jezelf niet serieus nemen. En met al deze onze blinde vlekken moet ons paard dan dealen. In het slechtste geval krijgt het paard er zelfs de schuld van. Bijvoorbeeld wanneer we geen duidelijkheid geven (omdat we niet consequent zijn in ons handelen of omdat we geen duidelijk beeld hebben van wat we willen) en daarom het paard of zelf de leiding neemt of vanwege onze  onduidelijkheik simpelweg onzeker wordt en daarom 'vervelend' doet.

Maar hoe snel wordt niet geroepen: "Hij is gewoon dominant!"                                                                                                                                                                                                                                                                                       

'De eerste stap om de beste diertrainer te worden is dat je de verantwoordelijkheid voor ongewenst gedrag van je dier in precies dezelfde mate bereid bent jezelf toe te rekenen als je dat bereid bent te doen voor zijn gewenst gedrag'. 

(Steve Martin, 'The Art of Training Animals')   






Er is geen instant oplossing, DE snelle methode bestaat niet

Er zijn geen instant oplossingen voor lang bestaande en daarom ingesleten patronen of problemen. En ik heb ook geen nieuwe horsemanship theorie bedacht. 'Je moet altijd... Je mag nooit...'. Want immers is het ene paard het andere niet. En ook de ene mens is niet de andere. Ook jijzelf moet je bij de manier waarop je met je paard omgaat goed voelen, jezelf kunnen zijn. Dat lukt echter moeilijk als je meent te moeten ageren naar andermans regels indien deze niet goed bij jou als persoon aansluiten. Je loopt dan kans te veel vanuit je hoofd te handelen waardoor je niet authentiek kan zijn. Ieder vogeltje zingt zoals die gebekt is. Daarom moet de methode waarvoor je kiest   wel bij je passen. Maar is er dan niet DE ware methode, niet één waarheid voor iedereen? Ik ben bang van niet, net zo min als in de opvoeding van kinderen. Ook over opvoeding zijn minstens net zo veel boeken geschreven als de laatste jaren over horsemanship zijn verschenen. Maar  de waarheid is: Als je opvoed volgens een boekje doe je je kind en jezelf te kort tenzij je precies dat kind in huis hebt wat de auteur voor ogen had!  Maar waarom worden dan toch zo veel boeken met uiteenlopende en vaak zelfs contraire stellingen verkocht? Omdat veel mensen niet op zichzelf durven vertrouwen, bang zijn het niet goed te doen en daarom zoeken naar oriëntatie, naar voorbeelden als houvast.    


Geloof niet in goeroes maar in jezelf 

De ene goeroe (ja het lijkt vaak op geloofskwesties) beweert dat een paard uit respect voor je zou moeten willen werken, niet voor een beloning. Anders zou de machtsverhouding niet kloppen. Want een leidende merrie geeft de andere paarden ook geen schouderklopjes, toch? Ja klopt, echter vraagt alleen de mens paarden dingen te doen, die vanuit het paard gezien volstrekt nutteloos zijn. Het sociale systeem van een kudde daarentegen waarin sprake is van wederzijdse afhankelijkheden stelt het overleven veilig en is in het instinctrepertoire van het paard verankerd. Bovendien bestaan ook tussen paarden vriendschappen waarin de machtsverhouding op de achtergrond treedt. De andere goeroe verfoeit voeren uit de hand, want dat zou alleen tot opdringerig gedrag leiden. Bovendien zou dit alleen voor roofdieren als beloning begrijpbaar zijn, omdat grazers van nature eten als een vanzelfsprekendheid zouden ervaren: het gras groeit voor je voeten. Klinkt ergens logisch, maar feit is dat je zelfs een plantenetende vis door voerbeloning nog iets kan leren. Weer een ander stelt dat we niet tegen paarden moeten praten. Paarden praten immers ook niet en om ons verstaanbaar te maken moeten we hun lichaamstaal leren. Elders lees je de stelling dat paarden zouden denken in de oerbeelden van hun voorouders en daarom bijv. in een geopende hand de klauwen van een leeuw zouden herkennen. Avontuurlijke theorie. Net als het geloof dat paarden geen tijdsbesef zouden hebben omdat ze volledig in het hier en nu leven. Terwijl een ieder die wel eens een voerbeurt heeft overgeslagen kan weten dat ze een uitstekend tijdsbesef hebben. De innerlijke klok noemen we dat - het lichaam stelt zich in op tijdsintervallen, bij een dier niet anders dan bij de mens. Alleen kunnen dieren niet zoals wij in abstracte begrippen denken en daarom die tijdsintervallen nooit in telbare eenheden onderverdelen en meetbaar maken.    


Als wetenschappelijk geschoolde gedragsdeskundige neem ik geen genoegen met beweringen die niet toetsbaar zijn of zelfs in tegenspraak met observeerbare gegevens. Bovendien vind ik  paarden ook zonder mystificatie of spiritueel bijgeloof fascinerend (mystificatie is edoch vele malen beter dan reductie van het dier tot een sportgereedschap en de ontkenning van zijn natuurlijke behoeftes. Het geloof in dit geval: Het is een sportpaard, die stevig getraind wordt. Zo'n paard heeft dat allemaal niet nodig. En loopt te veel risico op blessures).


Empathie is de richtlijn

Nee, paarden zijn geen mensen op vier benen. Maar na meer dan 3000 jaren van domesticatie ook niet hetzelfde als wilde paarden, dus moet je er ook niet een mustang in willen zien. En ze zijn al helemaal geen bovenaardse wezens met een zevende zintuig of wijze beschermengels en wat diens mythes meer zijn. Nog minder zijn het simpele puur instinctgestuurde wezens, die alleen in het hier en nu leven, zonder fantasie en nieuwsgierigheid, eigen wensen en verwachtingen, een gevoel voor rechtvaardigheid en zelfbewustzijn. Kijk naar je paard met je hart: als medewezen met hetzelfde spectrum aan gevoelens en met eigen behoeftes net zoals wij. Kijk met empathie en met liefdevol respect naar je paard, om hem in zijn individualiteit waar te nemen. En kijk net zo naar jezelf en hoe jij je samen met je paard voelt. 

Over geloof valt moeilijk te twisten. Toets jouw 'geloof' daaraan of het bij je past maar vooral of jouw paard (en jij) er baat bij hebben - zowel psychisch als fysiek! Feit is dat statistisch een sportpaard heden ten dage slechts 8 jaar oud wordt. Daarom wordt reeds een paard van 14 jaar als oud beschouwd.  Daarentegen zijn (hoge school) top-atleten die volgens de klassieke, op partnerschap gebaseerde  prinicipes zijn opgeleid met gemak nog met 26, 27 jaar en ouder gezond en gemotiveerd, wil zeggen met plezier, aan het werk te zien. Ook dat is een feit!